Điều trị phòng ngừa sỏi thận

Khi bác sĩ biết tại sao bạn bị sỏi thận, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cách phòng ngừa sỏi, bao gồm thay đổi chế độ ăn, và dùng thuốc. Không có một chế độ ăn nào phù hợp cho tất cả mọi người. Mỗi người mỗi khác. Chế độ ăn của bạn có lẽ không phải là nguyên nhân tạo sỏi. Nhưng có những thay đổi chế độ ăn có thể làm sỏi ngưng hình thành thêm.

THAY ĐỔI CHẾ ĐỘ ĂN

Những mẹo ăn uống mà bác sĩ có thể đề nghị khi bạn bị sỏi thận:

Uống đủ dịch mỗi ngày

Nếu lượng nước tiểu không nhiều, bác sĩ sẽ khuyên bạn uống ít nhất 3 lít dịch mỗi ngày, tương đương với khoảng 10 ly nước. Đây là cách tốt nhất để làm giảm nguy cơ tạo sỏi mới. Nhớ uống nhiều hơn lượng dịch bị mất khi bạn đổ mồ hôi do vận động hoặc thời tiết nóng. Tất cả các loại thức uống được tính là dịch nhập vào cơ thể. Nhưng tốt nhất dùng thức uống không có hoặc rất ít năng lượng. Điều này cũng có nghĩa là hạn chế thức uống có đường hoặc có chứa cồn.
Biết được lượng dịch nhập mỗi ngày có thể giúp bạn biết bạn cần uống bao nhiêu để có khoảng 2,5 lít nước tiểu. Hãy dùng ly tại nhà, đo lường lượng dịch bạn uống trong 1 ngày hoặc 2 ngày. Uống bằng chai hoặc bình có ghi dung tích trên nhãn. Ghi lại lượng dịch đã uống và tính tổng cộng lượng dịch vào cuối ngày trong 24 giờ. Hãy đảm bảo lượng nước tiểu mục tiêu ít nhất là 2,5 lít mỗi ngày.
Những người bị sỏi cysteine được khuyến cáo uống nhiều dịch hơn nữa. Thường 4 lít dịch để làm giảm nồng độ cysteine trong nước tiểu.

Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.

Cách này dùng cho những người có khẩu phần ăn có nhiều muối và canxi hoặc cystine trong nước tiểu nhiều. Muối có thể làm tăng cả canxi và cystine trong nước tiểu. Bác sĩ sẽ khuyên bạn tránh thức ăn có nhiều muối. Trung tâm kiểm soát bệnh (CDC) khuyến cáo không nên ăn nhiều hơn 2,300 mg muối mỗi ngày. Những thức ăn sau có lượng muối cao và nên dùng vừa đủ:

• Tất cả các loại phô mai
• Hầu hết thịt và thức ăn động lạnh, bao gồm thịt muối, thịt nguội, hot dogs và and xúc xích
• Súp và rau quả đóng hộp
• Bánh mì, bánh mì tròn, bánh mì cuộn và bánh nướng 
• Đồ ăn nhẹ có muối như khoai tây chiên và bánh quy
• Xà lách đóng hộp và ngủ cốc ăn sáng 
• Dưa chua và quả olive
• Các món thịt hầm và các món ăn hỗn hợp khác, bánh pizza và mì nướng kiểu ý 
• Nước sốt đóng hộp và đóng chai
• Một số gia vị, muối ăn và một số hỗn hợp gia vị

Ăn nhiều rau quả

Ăn ít nhất 5 phần gồm trái cây và rau quả mỗi ngày, được khuyến cáo cho tất cả những người có sỏi thận. Ăn rau quả cung cấp cho bạn kali, chất xơ magiê, chất chống oxy hóa phytate and citrate, tất cả các chất này có thể tránh tạo sỏi.
Một phần ăn gồm 1 ít trái cây, hoặc 1 củ khoai tây hoặc 1 cốc rau tươi. Với rau luộc, 1 phần ăn là ½ cốc. Nếu bạn không thể ăn đủ lượng rau quả, hãy thảo luận với bác sĩ để tìm giải pháp phù hợp nhất cho bạn.

Ăn thức ăn có ít oxalat.

Khuyến cáo này dành cho người bệnh có lượng oxalate cao trong nước tiểu. Ăn thức ăn giàu canxi có thể kiểm soát lượng oxalate trong nước tiểu. Oxalat nước tiểu được kiểm soát bằng cách lượng canxi trong thức ăn làm giảm nồng độ oxalate trong cơ thể. Nhưng nếu như thế cũng chưa đủ kiểm soát oxalate nước tiểu, bạn phải tiêu thụ ít thức ăn có hàm lượng oxalate cao. Gần như tất cả thức ăn có nguồn gốc thực vật đều chứa oxalat, nhưng chỉ có vài loại chứa nhiều oxalat. Những thực phẩm này bao gồm rau spinach, đại hoàng và hạnh nhân. Không cần thiết phải ngưng hoàn toàn thức ăn có oxalat. Nên xem xét cho từng trường hợp và tùy thuộc lý do tại sao nồng độ oxalate của bạn lại cao.

Ăn ít thịt

Nếu bạn bị sỏi cysteine hoặc sỏi canxi oxalate và lượng axit uric nước tiểu cao, bác sĩ sẽ khuyên bạ
Nếu bác sĩ cho rằng chế độ ăn của bạn làm tăng nguy cơ sỏi thận, bác sĩ sẽ khuyên bạn ăn ít thịt, cá, hải sản, thịt gia cầm, thịt lợn, thịt cừu, thịt săn. Điều này có nghĩa là dùng những thực phẩm này 1 hoặc 2 lần thay vì 2 hoặc 3 lần mỗi ngày, ít lần dùng hơn trong tuần hoặc phần ăn ít hơn. Số lượng để hạn chế phụ thuộc vào lượng tiêu thụ hiện tại và chế độ ăn của bạn ảnh hưởng như thế nào đến nồnn ăn ít chất đạm.g độ axit uric của bạn.

Thức ăn có nguy cơ tạo sỏi

Ăn vừa đủ lượng canxi

Nếu bạn dùng thực phẩm bổ sung canxi, hãy chắc chắn là bạn không dùng quá nhiều, cũng không quá ít. Hãy thảo luận với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về việc bạn có cần thực phẩm bổ sung canxi không. Các nguồn cung cấp canxi tốt để lựa chọn thường là những loại có ít muối. Dùng thức ăn hoặc đồ uống giàu canxi trong bữa ăn mỗi ngày là một thói quen tốt. Có nhiều nguồn cung cấp canxi không từ sữa, chẳng hạn như thực phẩm tăng cường canxi. Đây là những lựa chọn tốt, đặc biệt là nếu bạn tránh dùng sữa.
Bạn thường được cung cấp đủ canxi từ chế độ ăn mà không cần bổ sung thêm nếu bạn ăn 3-4 phần thức ăn giàu canxi. Nhiều thực phẩm và đồ uống có chứa canxi trong đó.
Vài loại thực phẩm và đồ uống có thể dễ dàng bổ sung vào bữa ăn hằng ngày như:

THỨC ĂN
GIÀU CANXI	LƯỢNG	CANXI (MG)
Nước uống tăng cường canxi
Không từ sữa,	1 cốc	400-450
Nước trái cây
Sữa, bơ sữa	1 cốc	300
(tốt nhất ít béo)
Thức uống vi sinh từ sữa bò	1 cốc	300
Sữa chua từ bò	3/4 cốc	150-300
Sữa chua đậu nành

THUỐC PHÒNG NGỪA SỎI THẬN

Thay đổi chế độ ăn và uống nhiều nước có thể không đủ để ngăn tạo sỏi. Bác sĩ có thể cho bạn thêm thuốc uống. Loại sỏi và những bất thường trong nước tiểu giúp cho bác sĩ quyết định loại thuốc nào bạn cần và loại thuốc nào là tốt nhất.

ThS. BS Nguyễn Tân Cương