Nguyên nhân tạo ra sỏi thận là gì?

NƯỚC TIỂU ÍT

Yếu tố nguy cơ chính sỏi thận là lượng nước tiểu ít thường xuyên, lâu dài. Lượng nước tiểu ít có thể do sự mất nước. Cơ thể mất dịch do vận động nhiều, ở nơi nắng nóng, hoặc uống không đủ nước. Khi nước tiểu ít, nước tiểu sẽ bị cô đặc và có màu sẫm.
Nước tiểu bị cô đặc do có quá ít dịch để muối hòa tan. Uống nhiều nước sẽ làm giảm lượng muối trong nước tiểu. Bằng cách này bạn có thể làm giảm nguy cơ hình thành sỏi.
Nếu bạn có sỏi, bạn nên uống đủ nước để tạo được ít nhất 2,5 lít nước tiểu mỗi ngày. Trung bình, bạn phải uống khoảng 3 lít dịch mỗi ngày. Nước là loại thức uống tốt nhất bổ sung dịch cho cơ thể.

CHẾ ĐỘ ĂN

Chế độ ăn cũng có ảnh hưởng đến sự hình thành sỏi. Chế độ ăn nhiều đam động vật, như thịt bò, cá, gà, và heo có thể làm tăng độ axit trong nước tiểu. Nồng độ axit cao làm cho các calcium oxalate và axit uric dễ hình thành sỏi. Thịt phân hủy thành axit uric cũng làm tăng nguy cơ tạo sỏi.
Tránh dùng các thức ăn có nhiều oxalat.
Một trong những nguyên nhân phổ biến hơn tạo sỏi canxi là nồng độ canxi trong nước tiểu cao. Nồng độ cao trong nước tiểu phản ánh cơ chế cơ thể bạn điều hòa canxi. Không phải lúc nào cũng do bạn tiêu thụ canxi quá nhiều. Nhiều nghiên cứu cho thấy canxi trong khẩu phần thấp có thể gây hại cho xương và tăng nguy cơ sỏi thận. Không cần phải hạn chế canxi trong khẩu phần ăn, nhưng cũng không nên ăn quá nhiều.
Thay vì giảm bớt canxi, bác sĩ cũng có thể làm giảm canxi trong nước tiểu bằng cách yêu cầu bạn ăn ít muối. Quá nhiều muối trong khẩu phần ăn là yếu tố nguy cơ của sỏi canxi. Điều này là do muối giữ cho canxi không được tái hấp thu vào máu. Giảm muối trong chế độ ăn có thể làm giảm nguy cơ tạo sỏi canxi.

Thức ăn dễ tạo sỏi thận

BỆNH ĐƯỜNG RUỘT

Một số rối loạn đường ruột có thể làm tăng nguy cơ tạo sỏi canxi oxalat. Ví dụ như những bệnh gây tiêu chảy (Crohn’s hoặc viêm loét ruột) hoặc phẫu thuật (nối tắc dạ dày) có thể tạo sỏi. Tiêu chảy làm mất một lượng lớn dịch, làm giảm thể tích nước tiểu.
Cơ thể hấp thu quá nhiều oxalate từ ruột non. Điều này làm tăng oxalate trong nước tiểu. Cả hai yếu tố, giảm thể tích nước tiểu và nồng độ oxalate cao trong nước tiểu có thể tạo sỏi thận.
BÉO PHÌ
Béo phì là yếu tố nguy cơ sỏi thận. Béo phì có thể làm thay đổi độ axit trong nước tiểu, dẫn đến tạo sỏi.

BỆNH NỘI KHOA

Một vài bệnh nội khoa có thể dẫn đến hình thành sỏi thận. Tuyến cận giáp (nằm ở vùng cổ), có chức năng kiểm soát chuyển hóa canxi, nếu phát triển bất thường, tuyến này có thể làm tăng nồng độ canxi trong máu và nước tiểu. Điều này có thể dẫn đến sỏi thận. Cũng như thế, bệnh toan hóa ống thận xa, có thể làm tăng nguy cơ sỏi canxi phosphate.
Một vài bệnh hiếm gặp, rối loạn di truyền cũng có thể tạo thành một loại sỏi nào đó. Ví dụ như cystinuria, tăng quá mức axit amin cystine trong nước tiểu, và tăng oxalate niệu nguyên phát, do gan sản xuất dư oxalate.

Nephrocalcinocsis

THUỐC

Một vài loại thuốc, và các thực phẩm bổ sung canxi và vitamin C có thể làm tăng nguy cơ tạo sỏi. Hãy cho bác sĩ biết các thuốc và thực phẩm chức năng mà bạn đang sử dụng bởi vì các thuốc này có ảnh hưởng đến nguy cơ tạo sỏi. Không nên ngưng bất kỳ loại thuốc nào trong những thuốc này nếu bác sĩ không yêu cầu.

TIỀN SỬ GIA ĐÌNH

Nguy cơ có sỏi thận cao hơn nếu trong gia đình bạn có người bị sỏi thận, như cha mẹ hay anh chị em ruột.

BS Nguyễn Tân Cương