Để hiểu vì sao sỏi thận hình thành và gây đau, trước tiên cần hiểu hệ tiết niệu hoạt động như thế nào.
Các cơ quan trong hệ tiết niệu
Hệ tiết niệu gồm bốn thành phần chính:
- Hai quả thận: kích thước khoảng một nắm tay, nằm ở sau lưng, hai bên cột sống
- Hai niệu quản: là các ống dẫn nối từ mỗi thận xuống bàng quang
- Bàng quang: túi chứa nước tiểu tạm thời trước khi được tống xuất ra ngoài
- Niệu đạo: ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể
Chức năng chính của thận
Thận có vai trò lọc máu liên tục: các chất thải và nước dư thừa được lọc ra khỏi máu, trở thành nước tiểu, sau đó theo niệu quản xuống bàng quang. Ngoài chức năng lọc, thận còn kiểm soát nồng độ các chất điện giải quan trọng trong máu như muối, kali và canxi.
Vì sao hiểu hệ tiết niệu giúp hiểu về sỏi thận?
Khi nồng độ các khoáng chất trong nước tiểu tăng cao vượt ngưỡng hòa tan, chúng có thể kết tinh thành sỏi ngay trong thận. Viên sỏi có thể:
- Nằm yên trong thận, không gây triệu chứng nếu không cản trở dòng chảy nước tiểu
- Di chuyển xuống niệu quản — nếu kẹt lại tại đây, sỏi sẽ chặn dòng nước tiểu, gây ứ nước và cơn đau quặn thận
- Trôi xuống bàng quang và được tống xuất ra ngoài nếu kích thước đủ nhỏ
Vì sao tắc nghẽn niệu quản lại gây đau dữ dội?
Khi sỏi kẹt tại niệu quản, nước tiểu do thận liên tục sản xuất không thể thoát xuống bàng quang, khiến áp lực trong thận tăng lên nhanh chóng, làm căng giãn hệ thống đài bể thận — đây chính là cơ chế gây ra cơn đau quặn thận.
Tắc nghẽn kéo dài ảnh hưởng thế nào đến thận?
Nếu tình trạng tắc nghẽn không được giải quyết kịp thời, áp lực kéo dài có thể làm tổn thương các đơn vị lọc của thận, dẫn đến thận ứ nước tiến triển và suy giảm chức năng thận không thể hồi phục hoàn toàn.
Bài viết được biên soạn bởi ThS.BS Nguyễn Tấn Cương, chuyên khoa Tiết niệu – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM. Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ.
