Đây là câu hỏi mà hầu như người bệnh nào mới phát hiện sỏi thận cũng thắc mắc: liệu có thể chờ sỏi tự ra mà không cần can thiệp gì, hay bắt buộc phải điều trị ngay? Câu trả lời phụ thuộc chủ yếu vào kích thước, vị trí sỏi và có biến chứng hay không.
Kích thước sỏi quyết định khả năng tự đào thải
- Dưới 5mm: khả năng tự ra khá cao, phần lớn có thể tự đào thải trong vài tuần nếu uống đủ nước
- 5-7mm: khả năng tự ra giảm, có thể cần thêm thuốc hỗ trợ giãn cơ trơn niệu quản
- 7-10mm: khả năng tự ra thấp hơn nhiều, thường cần theo dõi sát và cân nhắc can thiệp sớm hơn
- Trên 10mm: hiếm khi tự ra được, đa số cần can thiệp bằng các phương pháp tán sỏi hoặc phẫu thuật
Vị trí sỏi cũng quan trọng không kém kích thước
Sỏi ở niệu quản đoạn dưới (gần bàng quang) có tỷ lệ tự ra cao hơn so với sỏi ở niệu quản đoạn trên hoặc còn nằm trong thận.
Những dấu hiệu cho thấy KHÔNG thể chờ đợi, cần can thiệp ngay
- Đau quặn thận dữ dội không đáp ứng với thuốc giảm đau
- Sốt cao, ớn lạnh — dấu hiệu nhiễm khuẩn kèm tắc nghẽn
- Bí tiểu hoàn toàn hoặc chỉ còn một thận hoạt động
- Suy giảm chức năng thận tiến triển trên xét nghiệm hoặc hình ảnh học
Chờ đợi quá lâu có nguy hiểm không?
Có. Nhiều người bệnh vì sợ can thiệp nên tự ý trì hoãn quá lâu, dẫn đến sỏi gây tắc nghẽn âm thầm, thận ứ nước tiến triển và tổn thương chức năng thận không thể hồi phục.
Lời khuyên
Không nên tự phán đoán "sỏi này chắc tự ra được" chỉ dựa trên cảm giác chủ quan. Việc quyết định theo dõi hay can thiệp cần dựa trên hình ảnh học cụ thể (siêu âm, CT), đánh giá chức năng thận và thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa Tiết niệu.
Bài viết được biên soạn bởi ThS.BS Nguyễn Tấn Cương, chuyên khoa Tiết niệu – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM. Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ.
