Không phải viên sỏi thận nào cũng giống nhau. Thành phần hóa học của sỏi quyết định màu sắc, độ cứng, nguyên nhân hình thành và cả cách điều trị, phòng ngừa phù hợp.
Sỏi canxi (chiếm khoảng 80%)
Là loại sỏi phổ biến nhất, gồm hai dạng chính:
- Canxi oxalat: thường gặp hơn cả, hình thành khi nồng độ oxalat trong nước tiểu cao, kết hợp với canxi
- Canxi phosphat: ít gặp hơn, thường liên quan đến môi trường nước tiểu kiềm
Đáng lưu ý: dù mang tên "sỏi canxi", nguyên nhân không hẳn do ăn quá nhiều canxi — ngay cả người có nồng độ canxi nước tiểu bình thường vẫn có thể hình thành loại sỏi này.
Sỏi axit uric (chiếm khoảng 5-10%)
Axit uric là sản phẩm chuyển hóa tự nhiên trong cơ thể. Khi nước tiểu có tính axit cao, axit uric không hòa tan được và kết tinh thành sỏi. Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm: thừa cân, tiêu chảy kéo dài, đái tháo đường type 2, bệnh gout. Đây cũng là loại sỏi hiếm hoi có thể đáp ứng với điều trị nội khoa trong một số trường hợp.
Sỏi struvite – sỏi nhiễm khuẩn (chiếm khoảng 10%)
Loại sỏi này hình thành do nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái phát. Sỏi struvite có đặc điểm đáng lo ngại là phát triển khá nhanh, có thể lớn dần thành sỏi san hô mà người bệnh ít khi cảm thấy đau.
Sỏi cystine (hiếm gặp)
Là loại sỏi liên quan đến một rối loạn di truyền hiếm gặp gọi là cystin niệu. Sỏi cystine thường tái phát nhiều lần và cần được theo dõi, quản lý lâu dài bởi bác sĩ chuyên khoa.
Vì sao cần biết mình bị loại sỏi nào?
Việc xác định chính xác loại sỏi giúp bác sĩ: tư vấn chế độ ăn phòng ngừa tái phát phù hợp, quyết định có thể điều trị bằng thuốc hay cần can thiệp, đánh giá nguy cơ tái phát. Nếu bạn từng lấy sỏi ra, nên giữ lại và gửi mẫu sỏi đến phòng xét nghiệm phân tích thành phần.
Bài viết được biên soạn bởi ThS.BS Nguyễn Tấn Cương, chuyên khoa Tiết niệu – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM. Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị trực tiếp từ bác sĩ.
